باغ ملکوت - بخش دوم

نیکان از جامهایی مینوشند که آمیخته به کافور است چشمه ای که بندگان خدا از آن مینوشند و آن را به هر جای که خواهند روان میسازند 4.

به پاداش صبری که کرده اند پاداششان را بهشت و حریر داد در آنجا بر تختها تکیه زده اند. نه هیچ آفتابی میبینند و نه سرمایی سایه های درختانش بر سرشان افتاده و میوه هایش به فرمانشان باشد. کاسه های سیمین و کوره های شراب میانشان به گردش در میآید. کوزه هایی از سیم که آنها را به اندازه پر کرده اند. در آنجا جامی بنوشانندشان که آمیخته با زنجبیل باشد. از چشمه ای که آن را سلسبیل میگویند. همواره پسرانی به گردشان میچرخند که چون آنها را ببینی پنداری مروارید پراکنده اند. چون بنگری، هرچه بنگری نعمت فراوان است و فرمانروایی بزرگ بر تنشان جامه هایی است از سندس دیبای نازک سبز و استبرق دیبای ضخیم و به دستبندهای از سیم زینت شده اند و پروردگارشان از شرابی پاکیزه سیرابشان سازد 5 این باغها سایه ای مطبوع دارند و در آنها همه از گزند آفتاب سوزان روز و سرمای شبهای بیابان که ساکنان عربستان به خوبی با آنها آشنایند در امان اند. یکی از مهمترین ویژگیهای این باغها چشمه های | جاری در آنهاست 6 و پرهیزگاران در سایه ها و کنار چشمه ساران اند با هر میوهای که آرزو کنند (7.))

این صفات بارها و بارها در وصف قرآن از بهشت آمده و در طراحی باغهای سلطنتی در سراسر جهان اسلام انعکاس یافته است. چشمه های آب و نوشیدنیهای خوش طعم و گوارا در کنار این نهرهاست و باغهایی که در آنها نهر جاری است بیش از باقی عبارات برای وصف نعماتی که در بهشت در انتظار دینداران است به کار رفته و بیش از سی بار در قرآن آمده است. مشهورترین وصف مشروح از این نهرها را در سوره محمد، آیه 25 میتوان یافت:

وصف بهشتی که به پرهیزکاران وعده داده شده این است که در آن نهرهایی است که از آبهایی تغییر ناپذیر و نهرهایی از شیری که طعمش دگرگون نمیشود و نهرهایی از شراب که آشامندگان از آن لذت میبرند و نهرهایی از عسل مصفا و در آنجا هر گونه میوه که بخواهند هست و نیز آمرزش پروردگارشان.... .8

چهار شهری که از میان بهشت میگذرد احتمالاً بعدها برای طراحی نهرهایی که از میان باغهای ایران و هند میگذرد به کار معماران آمد چرا که به گفته شاعران درباری آن دوران، هر گوشه ای از باغهای سلطنتی به نحوی نشان از بهشت دارد. بنابر این حوض مرکزی در باغها در حکم حوض بهشت است.

که جزئی از عالم ملکوت نیز به شمار میرود از سوی دیگر شاعران گرفتار غم فراق حال خود را چون زیر نام یار بایستند و اشک فراوان بریزند به بهشتی واقعی تشبیه کرده اند که در آن نهری جاری است .

این شاعران به آسانی میتوانستند یار خود را به یکی از زیبارویان آسمانی تشبیه کنند، چرا که یکی از ویژگیهای این باغ موعود لذت بردن دینداران از همراهان ابدی و همیشه جوان یعنی حوریان سیه چشم و علمان (پسران زیبارو است. شاعران این جوریان را روی زمین نیز یافتند و این امر در مورد دیگر ویژگی بهشت یعنی شرابی که در آنجا به دینداران عطا میشود، نیز صادق است.

بر چهره شان طراوت نعمت را بشناسی از شرابی خالص که بر سر آن مهر نهاده اند سیراب میشوند. مهر آن از مشک است و پیشدستی کنندگان در آن بر یکدیگر پیشدستی میکنند. آمیزه آن تسنیم است: چشمه ای است که مقربان خدا از آن میآشامند 10.